Kuchnia fińska – czego spróbować w krainie tysiąca jezior?

Smażony renifer, pierogi karelskie, salmiakki, a może tarta Runeberga? Kraina tysiąca jezior zachwyca nie tylko malowniczymi krajobrazami, lecz również bogactwem smaków. Miłośnicy dań mięsnych i rybnych będą zachwyceni, choć w większych miastach bez problemu znajdziesz też restauracje wegańskie. Sprawdź, czego warto spróbować podczas podróży do Finlandii!

10 tradycyjnych dań z Finlandii

W 2007 roku niemal 8000 czytelników Iltalehti wzięło udział w głosowaniu na narodowe danie Finlandii. Pierwsze miejsce zajął gulasz karelski, drugie smażony renifer, a ostatnia pozycja na podium przypadła pierogom karelskim. Z czym to się je?

Karjalanpaistin – ulubione danie Finów

Gulasz karelski lub potrawka karelska to tradycyjne danie z Karelii, nieco podobne do gulaszu węgierskiego. Karjalanpaistin to kociołek mięsny przygotowywany z mięsa renifera, łosia, wieprzowiny, wołowiny lub cielęciny. Potrawę doprawia się solą, pieprzem, liśćmi laurowymi i zielem angielskim, a do kociołka można dodać marchew, cebulę i warzywa korzeniowe. Gulasz podaje się z ziemniakami lub żytnim chlebem z masłem oraz borówką brusznicą. Danie pochodzi z Karelii, historycznej prowincji Finlandii, obecnie podzielonej między Finlandię i Rosję. Karjalanpaistin stało się popularne w latach 50. XX wieku, gdy po wojnie zimowej 1939–1940 Karelowie zostali ewakuowani i rozproszeni po fińskich osadach.

Poronkäristys – smażony renifer

Jak Finlandia, to oczywiście dania z renifera. Jest to bardzo popularne mięso (szczególnie na północy kraju), a smażonego renifera znajdziemy wśród tradycyjnych posiłków fińskich, szwedzkich i norweskich Saamów. Poronkäristys przygotowuje się ze steku lub tylnych części renifera, a mrożone mięso kroi się na plastry i smaży w tłuszczu – klasycznie używany jest tłuszcz renifera, choć w nowszych przepisach można znaleźć olej i masło. Danie przyprawiamy solą i pieprzem, a na koniec do smażonego renifera dodajemy niewielką ilość wody, piwa lub śmietanki. Popularne dodatki do tej potrawy to kurki, por, purée ziemniaczane i dżem z borówki brusznicy.
Finowie często jadają smażonego renifera z ogórkiem kiszonym, co nie jest popularne w pozostałych krajach nordyckich.

Karjalanpiirakat – pierogi karelskie

Jedno z najpopularniejszych fińskich dań wcale nie przypomina pierogów znanych w Polsce. Potrawa ma formę otwartego pieroga o eliptycznym kształcie, który składa się z dwóch warstw: spód wykonuje się z mąki żytniej lub pszennej, a wierzch z purée ziemniaczanego, gotowanego ryżu lub gotowanych warzyw. Pierogi karelskie podaje się na gorąco wraz z masłem jajecznym (munavoi). Ta potrawa ma długą tradycję, a pierwsza wzmianka na jej temat pochodzi z XVII wieku.

Kalakukko – rybi kogut na obiad

Tradycyjne fińskie danie, najpopularniejsze w prowincji historycznej Savo. Jest to rodzaj dużego pieroga wielkości bochenka chleba, przygotowywanego z mąki żytniej i nadziewanego farszem rybnym lub mięsnym. Najczęściej kalakukko nadziewa się sielawą/okoniem lub mięsem wołowym/wieprzowym/boczkiem. Pieczenie trwa 5–7 godzin, a kalakukko można podawać na zimno lub na gorąco – tradycyjnie skorupkę polewa się masłem. Nazwa tego dania jest dość zabawna, gdyż dosłownie oznacza „rybiego koguta”.

Lohikeitto – zupa łososiowa

Finowie uwielbiają dania rybne, dlatego nic dziwnego, że wśród najpopularniejszych potraw fińskich znajduje się zupa łososiowa. Lohikeitto przygotowuje się z filetów z łososia, gotowanych ziemniaków, marchewki i pora. Zupę podaje się oczywiście na gorąco i doprawia koperkiem, zielem angielskim, solą i pieprzem. Zazwyczaj dodaje się też śmietanę lub mleko, co pozwala uzyskać kremową konsystencję. Zupa łososiowa jest też popularna w innych krajach nordyckich, w Szwecji znana jako laxsoppa.

Hernekeitto – fińska grochówka

Zupę grochową w stylu fińskim przyrządza się z zielonego grochu i wieprzowiny.
Groch moczymy w zimnej wodzie przez całą noc, a następnego dnia gotujemy z mięsem. Zupę przyprawiamy solą, pieprzem, majerankiem i musztardą, a wśród warzywnych dodatków prym wiodą cebula i marchewka. W zachodniej Finlandii grochówka jest zwykle bardzo gęsta i zawiera wędzone mięso. Z kolei do karelskiej zupy grochowej dodaje się bulion, a grochu się nie rozgotowuje. Podobnie jak w Polsce, fińska grochówka jest popularnym daniem na dużych imprezach i w wojsku.

Maksalaatikko – zapiekanka z wątróbki

Ta tradycyjna fińska potrawa przygotowywana jest z mielonej wątróbki, ryżu, masła, syropu, jajek, cebuli i rodzynek. Potrawę polewa się roztopionym masłem, a niekiedy dodaje się do niego purée z borówki brusznice. W przeszłości maksalaatikko spożywano głównie w okresie Bożego Narodzenia, lecz dziś jest to danie całoroczne – można je nawet kupić w sklepie w postaci gotowej do spożycia.

Paistetut muikut – smażona sielawa

Muikku, czyli sielawa, to mała ryba słodkowodna z czystych jezior Finlandii, a smażona sielawa znajduje się wśród letnich fińskich przysmaków. Ryby obtacza się lekko w mące i smaży na patelni do uzyskania chrupkości. Sielawa często podawana jest w całości z purée ziemniaczanym i plasterkiem cytryny.

Ruisleipä – fiński chleb żytni

Czy wiesz, że najwięcej chleba żytniego w Europie spożywają Finowie? Nic dziwnego, że ruisleipä, czyli chleb żytni na zakwasie, jest fińskim daniem narodowym. Tradycyjny wypiek powstaje z mąki żytniej pełnoziarnistej, wody, drożdży i soli. Odmianą szczególnie popularną w zachodniej części Finlandii jest ruisreikäleipä, czyli chleb żytni z charakterystycznym otworem w centrum.

Leipäjuusto/juustoleipä – skrzypiący ser

Fiński ser powstaje z mleka krowiego, reniferowego lub koziego, które najpierw się ścina, a później piecze w piekarniku. Tak przygotowany ser kroimy na cienkie kliny i podajemy do kawy. Można go jeść na ciepło lub na zimno, również z dżemem z maliny moroszki. Nazwa tej potrawy dosłownie oznacza „ser chlebowy” lub „chleb serowy” (ponieważ jest pieczony jak chleb), jednak przyjęło się o nim mówić „skrzypiący ser” – ze względu na dźwięk wydawany podczas jedzenia tego przysmaku. Saamowie jadają fiński ser, zanurzając go w gorącej czarnej kawie.

Fińskie słodycze i wypieki

Finlandia na słodko to przede wszystkim cynamonowe i kardamonowe bułeczki, pączki, tarty i ciasta jagodowe. To również raj dla miłośników słonej lukrecji – w fińskich sklepach znajdziesz lukrecję w każdej postaci.

Salmiakki – cukierki o smaku słonej lukrecji

Słona lukrecja, czyli fińskie salmiakki, to odmiana lukrecji popularna we wszystkich krajach nordyckich. Powstaje przez dodanie chlorku amonu, nazywanego potocznie salmiakiem. To właśnie ten związek odpowiada za cierpki, słony smak lukrecji oraz wrażenie przypominające brak czucia w języku lub pieczenie. W Finlandii i pozostałych krajach nordyckich znajdziemy wiele produktów ze słoną lukrecją, m.in. żelki, cukierki, czekolady, lody czy napoje alkoholowe. Cukierki salmiakki produkowano w Finlandii, Norwegii i Holandii już w latach 30. XX wieku. Przez kilka dziesięcioleci sprzedawano je również w aptekach jako lek na kaszel „Apteekin Salmiakki”. Spożywanie dużych ilości produktów zawierających lukrecję i chlorek amonu może jednak powodować wzrost ciśnienia krwi. Niezalecane jest również jedzenie salmiaku przez kobiety w ciąży.

Pulla – kardamonowe bułeczki

Finowie należą do największych miłośników kawy w Europie, a do kawy koniecznie trzeba zjeść coś słodkiego. Najpopularniejszym wypiekiem jest pulla, słodka bułeczka o smaku kardamonu. Istnieje wiele rodzajów tego wypieku, ale najbardziej klasyczną odmianą jest voisilmäpulla, czyli „bułka z masłem i okiem”. Inny tradycyjny kształt to pullapitko – pleciona bułeczka z ciasta kardamonowego, często z dodatkiem cukru, dżemu lub kremu. Zimą popularna jest laskiaispulla (odpowiednik szwedzkiej semli) z bitą śmietaną i dżemem malinowym lub pastą migdałową.

Mustikkapiirakka – ciasto jagodowe

Finowie chętnie korzystają z darów natury, a fińskie lasy są pełne roślin jagodowych, takich jak borówka, borówka brusznica czy malina moroszka. Jednym z najbardziej lubianych wypieków w Finlandii jest ciasto jagodowe ze słodkim, maślanym spodem.
Najlepiej smakuje z kremem waniliowym, bitą śmietaną lub lodami. Idealne do kawy, na rodzinne przyjęcie czy na spotkanie integracyjne w pracy.

Munkki – fiński pączek

Chrupiące na zewnątrz i miękkie w środku pączki smaży się na głębokim tłuszczu, a następnie pokrywa cukrem. Munkki występują w różnych kształtach i rozmiarach – jedne przypominają pączki, a inne to płaskie placki wypełnione dżemem. Chyba najsłynniejszym rodzajem tego wypieku jest lörtsy ze wschodniej Finlandii – głęboko smażone ciasto wypełnione mięsem lub dżemem (na słono lub na słodko).

Runebergintorttu – poetycka tarta

Tarta Runeberga to ciasto z migdałami i arakiem lub rumem z dodatkiem malinowego dżemu i pierścienia z cukru pudru. Swoją nazwę zawdzięcza fińskiemu poecie Johanowi Ludvigowi Runebergowi (1804–1877), który ponoć jadał ten przysmak do każdego śniadania, z kawą i odrobiną ponczu. Autorką przepisu miała być żona poety, Fredrika Runeberg. Tarta cieszy się największą popularnością od stycznia do 5 lutego – w tym dniu przypada rocznica urodzin Runeberga.

Napoje prosto z Finlandii

Co piją Finowie? Owocowy gin, miód pitny i likier o smaku słonej lukrecji. Brzmi ciekawie? Dowiedz się więcej i sprawdź, czego się można spodziewać w fińskich barach.

Lonkero – gin z grejpfrutem

Long drink lub lonkero to fiński napój alkoholowy na bazie ginu i soku grejpfrutowego.
Drink pojawił się w latach 50. XX wieku z myślą o Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1952. Obecnie marka Hartwall produkuje również lonkero w innych smakach, takich jak ananas, pomarańcza, żurawina czy limonka. Obowiązkowa pozycja dla fanów ginu. Napój zawiera 5,5% alkoholu.

Sima – napój na Vappu

Pod tą nazwą kryje się napój alkoholowy i bezalkoholowy oparty na miodzie pitnym.
Tradycyjnie przygotowuje się go z wody, cytryny, cukru, drożdży i rodzynek, a do napoju można dodać również jagody, zioła, kwiaty polne i przyprawy. Sima jest szczególnie popularna 1 maja i stanowi nieodłączny element fińskiego święta Vappu.
Tego dnia oprócz napoju sima na stołach znajdziemy również pączki munkki.

Salmiakkikossu

Salmiakkikoskenkorva, znany również jako salmiakkikossu lub salmari, to fiński likier, w którym smak słonej lukrecji niemal całkowicie maskuje smak alkoholu. Powstaje poprzez rozpuszczenie cukierków salmiakki w Koskenkorva lub innym podobnym trunku.

Kulinarne podróże należą do tych najbardziej ekscytujących. Jeśli chcesz spróbować smaków Finlandii, zarezerwuj prom i wybierz się w podróż pełną niezwykłych doznań!