Słodka strona Skandynawii – desery i wypieki, których warto spróbować na Północy

Skandynawska kuchnia kojarzy Ci się głównie z kiszonymi śledziami i baranimi głowami? To prawda, Skandynawowie preferują potrawy, które często stanowią prawdziwe wyzwanie dla turystów. Jednak na Północy znajdziemy też mnóstwo przepysznych deserów i wypieków, zachwycających nawet najbardziej wymagające podniebienia. Sprawdź, czego warto spróbować!

Szwedzkie słodkości

Trudno wyobrazić sobie Szwecję bez tradycyjnej przerwy na kawę, znanej jako fika. Każda okazja jest dobra, by wypić kawę i zjeść bułeczkę cynamonową – fikę można praktykować w domu, w pracy i na mieście. W tym czasie wszystkie obowiązki tracą na znaczeniu, a jedyne, co się liczy, to kawa, pogaduchy i coś słodkiego. Słodkości jadane podczas fiki określane są jako fikabröd.

• Kanelbullar – cynamonowe bułeczki są nieodłączną częścią każdej fiki i zdecydowanie najpopularniejszym rodzajem fikabröd. W Szwecji kanelbullar znajdziemy na każdej stacji benzynowej, w każdym markecie i w każdej piekarni. Dnia 4 października Szwedzi obchodzą narodowy dzień bułeczki cynamonowej, nazywany Kanelbullens dag.
• Semla – słodka bułeczka z mąki pszennej, nadziewana masą migdałową i bitą śmietaną, z wierzchu posypana cukrem pudrem. Może być z dodatkiem kardamonu. Tradycyjna semla jest serwowana w głębokim talerzu, zamoczona w gorącym mleku i przyozdobiona laską cynamonu, lecz współcześnie ten przysmak najczęściej podaje się na zwykłym talerzyku. Jest to tradycyjny deser spożywany w Szwecji w Tłusty Wtorek (fettisdag), będący odpowiednikiem naszego Tłustego Czwartku.
• Prinsesstårta – warstwowy tort z biszkoptu, bitej śmietany i kremu waniliowego, pokryty marcepanem w charakterystycznym zielonym kolorze i oprószony cukrem pudrem. W jednej z warstw często znajduje się też dżem. Oryginalny przepis pojawił się po raz pierwszy w książce kucharskiej Prinsessornas kokbok (1948) autorstwa Jenny Åkerström, nauczycielki trzech córek księcia Karola Bernadotte – Małgorzaty, Marty i Astrid. Odmiana z marcepanem żółtym jest nazywana prinstårta, a z marcepanem czerwonym operatårta.

Dania na słodko

Skandynawskie kraje od lat znajdują się w czołówce państw pijących najwięcej kawy, a nic tak nie pasuje do kawy, jak dobre ciasto. Duńskie wypieki z żytniego chleba, ciasta drożdżowego czy kokosowej kołderki to propozycje, które koniecznie trzeba spróbować podczas wycieczki do Kopenhagi.

• Rugbrødslagkage – klasyka Jutlandii Południowej, znana również jako ciasto chlebowe (brødtort). Jest to tort warstwowy składający się z ciasta z chleba żytniego, bitej śmietany, dżemu, czekolady i orzechów laskowych. Ten deser często robi się z resztek chleba żytniego (bez ziaren), dlatego jest to pyszny sposób na niemarnowanie jedzenia.
• Drømmekage – „ciasto marzeń” to lekki biszkopt ze słodkim kokosowym wierzchem i karmelizowaną polewą. Jest jednym z najpopularniejszych duńskich wypieków, przypominających amerykańskie ciasto Lazy Daisy Cake.
• Wienerbrød – powstaje z ciasta drożdżowego z mąki pszennej, mleka, jajek, cukru i dużej ilości masła lub margaryny. Jest to wielowarstwowe maślane ciastko z chrupiącym wierzchem. Wienerbrød może być nadziewane np. marcepanem, budyniem lub dżemem. Ciastko wiedeńskie tak naprawdę jest przysmakiem duńskim, znanym na świecie jako Danish pastry. Uważa się, że niektóre techniki piekarnicze zostały przywiezione do Danii przez piekarzy austriackich i dały początek nazwie tego ciasta. Co ciekawe, w Wiedniu duńskie ciastko jest znane jako Kopenhagener Plunder lub Dänischer Plunder.
• Æbleskiver – okrągłe placuszki przypominające pączki, serwowane z cukrem pudrem i dżemem. Składają się z ciasta naleśnikowego pieczonego na specjalnej patelni (æbleskivepande) z półokrągłymi wgłębieniami. Placuszki tradycyjnie były pieczone z kawałkami jabłka (æble) lub musem jabłkowym, lecz współcześnie po tych składnikach została już tylko nazwa. Słodkie æbleskiver najczęściej podawane są z dżemem i cukrem pudrem, syropem klonowym lub bitą śmietaną.

Norweskie desery i wypieki

Jednym z norweskich przysmaków jest brunost, brązowy ser produkowany z serwatki mleka krowiego i koziego, który wyróżnia się lekko karmelowym smakiem. Norwegowie tak bardzo uwielbiają ten ser, że spożywają go zarówno z chlebem, jak i z goframi. Koniecznie spróbuj tego połączenia podczas wyprawy na Północ!

• Gofry z brunostem – vafler, czyli gofry, to jedne z najpopularniejszych norweskich deserów. Można je zajadać z różnymi dodatkami, a do najciekawszych propozycji zaliczamy gofry z brązowym serem brunost. Vafler med brunost to słodko-słone połączenie, które można również podawać z dodatkiem dżemu.
• Kvæfjordkake (Verdens Beste) – to warstwowe ciasto, nazywane „najlepszym ciastem świata”, składa się z dwóch warstw bezy przełożonych lekkim kremem waniliowym i migdałami. Jest szczególnie popularne 17 maja, w dniu norweskiego dnia konstytucji. Nazwa ciasta pochodzi od gminy Kvæfjord w okręgu Troms. W Szwecji i Finlandii jest znane jako Britatårta i Brita-kakku, na cześć Brity Edland, która spopularyzowała je w serii artykułów.
• Multekrem – tradycyjny norweski deser bożonarodzeniowy, składający się z bitej śmietany i sosu z maliny moroszki. Podaje się go w dużej misce lub jako nadzienie do ciastek krumkake o charakterystycznym stożkowatym kształcie.
• Solboller – drożdżowe bułeczki cynamonowe z kremem waniliowym. Są szczególnie popularne w Norwegii Północnej, tradycyjnie spożywane w styczniowy soldagen, czyli dzień, w którym słońce powraca po okresie ciemności (mørketid). Innym przysmakiem tego dnia są pomarańcze.

Słodka strona Finlandii

W sąsiadującej ze Szwecją Finlandii znajdziemy wiele zwyczajów i przysmaków charakterystycznych dla tego pierwszego kraju – Finowie również praktykują fikę, a 4 października obchodzą narodowy dzień bułeczki cynamonowej, znany jako Korvapuustipäivä. W Finlandii popularna jest również semla (nazywana laskiaispulla), którą jednak najczęściej wypełnia się dżemem, a nie masą migdałową. A jakie przysmaki są typowe dla tego kraju nordyckiego?

• Fińskie karjalanpiirakka na słodko – pierogi karelskie znacząco różnią się od tych polskich. Są to płaskie pierogi otwarte, złożone z dwóch warstw: spodnia składa się z ciasta z mąki żytniej lub pszennej, a wierzchnia z puree ziemniaczanego lub gotowanego ryżu. Karjalanpiirakka podaje się na gorąco, najczęściej z munavoi, czyli pastą z masła i drobno posiekanego jajka na twardo. Pierogi karelskie mogą też występować w wersji słodkiej, np. z gotowanym ryżem z dodatkiem cukru waniliowego i cynamonu albo dżemu z moroszki.
• Runebergintorttu – tarta Runeberga to migdałowo-rumowa babeczka z lukrem i dżemem malinowym, która swoją nazwę zawdzięcza fińskiemu poecie Johanowi Ludvigowi Runebergowi (1804–1877). Według legendy jadał on tartę z ponczem do śniadania. Runebergintorttu spożywa się w Finlandii od początku stycznia do urodzin Runeberga, które przypadają 5 lutego.
• Munkki – fińskie donuty są integralną częścią tamtejszej sztuki kulinarnej i cieszą się największą popularnością w okolicach święta Vappu (1 maja). Te miękkie nordyckie pączki z kardamonem smaży się na głębokim tłuszczu, a następnie obtacza w cukrze.

Islandzkie słodkości

Skoro już wyszliśmy poza tercet krajów skandynawskich, sprawdźmy, jakie desery i wypieki są popularne wśród Islandczyków.

• Kleina – skręcone pączki smażone na głębokim tłuszczu, przypominające nasze faworki. Kleinur (l. mn.) są jednak znacznie większe, a w ich składzie znajduje się amoniak, który spulchnia ciasto i sprawia, że przysmak jest chrupiący na zewnątrz, a miękki w środku. Zapach amoniaku znika po usmażeniu i ostygnięciu.
• Skyrkaka – sernik na bazie islandzkiego sera skyr, często przygotowywany z jagodami. Jest niskokaloryczny i wysokobiałkowy, dlatego bywa nazywany fit sernikiem na zimno. W polskich przepisach często pojawia się nazwa „skyrnik”.
• Hjónabandssaela – „małżeńskie szczęście” to owsiane ciasto z dżemem rabarbarowym. Dzięki temu, że jest proste, smaczne i trwałe, przypomina dobre, stabilne małżeństwo – może niezbyt wystawne, ale pełne domowego ciepła.

Czy już wiesz, czego spróbujesz podczas wycieczki do Skandynawii? Jeśli nie przepadasz za rybami i mięsem, a chcesz odkryć kulinarną stronę krajów nordyckich, postaw na desery i wypieki, w których Skandynawowie nie mają sobie równych!