Aarhus – przewodnik po młodej tętniącej życiem stolicy Jutlandii

Drugie co do wielkości miasto Danii leży w Jutlandii Środkowej, nad Zatoką Aarhus, z widokiem na półwysep Mols oraz wyspy Samsø i Tunø. Jest to także drugi największy obszar metropolitalny w Danii, który ustępuje jedynie Kopenhadze. Ze względu na obecność uniwersytetu Aarhus to tętniące życiem miasto studenckie, wypełnione wydarzeniami kulturalnymi, młodzieżowym klimatem i nowoczesną architekturą. Sprawdź, co warto zobaczyć w Aarhus i zaplanuj wycieczkę do Danii!

Perły architektury w Aarhus

Jednym z najważniejszych dla miasta architektów był Hack Kampmann (1856–1920), który zaprojektował wiele budynków w Aarhus. Wśród jego projektów znajdują się m.in. budynek Urzędu Celnego w porcie (Toldkammeret) z 1897, Teatr w Aarhus (Aarhus Teater) z 1900, letnia rezydencja królewska Marselisborg (Marselisborg Slot) z 1902 czy Villa Kampen przy Strandvejen z 1902.
Inne popularne atrakcje architektoniczne w Aarhus:

• Pięć Sióstr (De Fem Søstre) – kompleks budynków i silosów upamiętniających dziedzictwo przemysłowe Danii, zlokalizowanych na molo Mellemarmen w przemysłowej części portu. Projekt autorstwa Hjalmara Kjæra i Jørgena Christensena.
• Ratusz w Aarhus (Aarhus Rådhus) – mimo że ma ponad 75 lat, nadal pozostaje nowoczesnym, funkcjonalnym budynkiem i siedzibą władz gminy. Ratusz zaprojektowany przez Arne Jacobsena i Erik Møllera został pokryty norweskim marmurem i jest przez wielu uznawany za symbol Aarhus i duńskiej architektury.
• Gellerupparken – największe osiedle mieszkaniowe w Danii (1824 mieszkania), zaprojektowane przez Knuda Blacha Petersona. W jednym z 5-pokojowych mieszkań znajduje się Muzeum Gellerup (Gellerup Museum), które daje wgląd w życie na tym ogromnym osiedlu socjalnym.
• Kościół Gellerup (Gellerup Kirke) – modernistyczna świątynia autorstwa Knuda Blacha Petersona znajduje się w pobliżu centrum handlowego City Vest, również zaprojektowanego przez Petersona.

Wyjątkową inicjatywą budowlaną jest Aarhus Ø – obszar miejski w trakcie rozwoju, który powstaje na terenie dawnego portu kontenerowego, na łącznej powierzchni 800 000 m². Ma pomieścić mieszkania dla nawet 12 000 osób i zapewnić około 10 000 miejsc pracy. Na terenie Aarhus Ø już teraz można podziwiać nowoczesne projekty architektoniczne, m.in.:

• Isbjerget – imponujący, wielokrotnie nagradzany projekt mieszkaniowy z 2013 roku w kształcie góry lodowej, obejmujący 210 apartamentów. Jeden z najchętniej fotografowanych obiektów w Aarhus.
• Lighthouse – apartamenty i lokale komercyjne z widokiem na morze. Centralnym punktem projektu jest „latarnia morska”, najwyższy budynek w Danii (43 piętra, 142 m wysokości).
• AARhus – wyjątkowy budynek z dwiema geometrycznymi wieżami, jeden z najbardziej rozpoznawalnych przykładów współczesnej architektury w Aarhus.

Muzeum Sztuki ARoS

ARoS Aarhus Kunstmuseum to najpopularniejsze muzeum w Aarhus, drugie najstarsze duńskie publiczne muzeum sztuki, a także jeden z największych tego typu obiektów w Europie Północnej. ARoS zostało założone w 1859 roku, a od 2004 roku znajduje się w nowym budynku o powierzchni 20 700 m². Jego nazwa pochodzi od pierwotnej nazwy miasta (Aros), a wielkie litery nawiązują do łacińskiego słowa ars, które oznacza „sztukę”. Charakterystycznym elementem budynku jest tęczowa panorama zaprojektowana przez Ólafura Elíassona.
Misją muzeum jest prezentowanie sztuki, która inspiruje, rzuca wyzwania i transformuje. Odwiedzając ARoS, możesz oglądać nie tylko pionierskie wystawy, lecz również kolekcję sztuki duńskiej i międzynarodowej od XVIII wieku do czasów współczesnych. W budynku znajduje się pięć galerii i piętro poświęcone instalacjom immersyjnym, a kolekcja ARoS to ponad 8000 prac artystów duńskich i zagranicznych. Najsłynniejsze dzieła w muzeum to wspomniana już Your Rainbow Panorama Ólafura Elíassona (2011), a także rzeźba Boy Rona Muecka (1999) i For Aros Jenny Holzer (2022). Od 2025 roku w muzeum można również oglądać instalację The Dome, a Skyspace Jamesa Turrella, pioniera ruchu Light and Space.
Co roku ARoS odwiedza ponad 600 000 gości, którzy pragną przeżyć niezwykłe chwile ze sztuką. Na terenie muzeum znajduje się również sklep muzealny ARoS Butik, w oferuje duży wybór książek o sztuce, projektowaniu i architekturze, a także plakaty, akcesoria i produkty kreatywne. Po zwiedzaniu warto odwiedzić kawiarnię ARoS Café and Orangery, która skupia się na zrównoważonym rozwoju, ekologicznej jakości, zielonej kuchni i lokalnych produktach.
Na stronie aros.dk możesz sprawdzić nadchodzące wystawy i kupić bilety. W czerwcu, lipcu i sierpniu muzeum jest otwarte przez cały tydzień, natomiast w pozostałych miesiącach można odwiedzić ARoS od wtorku do niedzieli. Dzieci i młodzież poniżej 18 lat mają darmowy wstęp, bilet dla dorosłych kosztuje 27 euro, a studenci i osoby poniżej 31 lat mogą wejść do ARoS za 22 euro.

Den Gamle By – skansen miejski w Aarhus

„Stare Miasto”, czyli Den Gamle By, to założony w 1914 roku miejski skansen, który znajdziesz w pobliżu Ogrodów Botanicznych w Aarhus. Co ciekawe, był to pierwszy tego typu obiekt na świecie, który – w przeciwieństwie do większości skansenów – zaczął prezentować kulturę miejską zamiast wiejskiej. Obecnie skansen składa się z 75 historycznych budynków sprowadzonych z 20 miast ze wszystkich części Danii, a większość z nich można zwiedzać podczas wizyty w tym wyjątkowym muzeum.
Najstarsze budynki pochodzą z 1550 roku, a najmłodsze z końca XIX wieku.
Muzeum znajduje się w specjalnie stworzonym miasteczku o konstrukcji szachulcowej, w którym mieszczą się m.in. pokoje, kuchnie, warsztaty, sklepy, ogrody, poczta, szkoła, urząd celny i teatr. Pracownicy muzeum odgrywają role mieszkańców, co pozwala na kilka godzin przenieść się w przeszłość, będąc równocześnie w jednym z najnowocześniejszych miast w Danii.
Den Gamle By prezentuje bogaty zbiór przedmiotów, wśród których znajdują się historyczne zegary, zabawki, biżuteria, porcelana i ceramika, srebro stołowe, komiksy czy plakaty. Miejski skansen w Aarhus to miasto zamknięte w muzeum, które co roku odwiedza ponad 400 000 osób.
Szczegółowe informacje znajdziesz na stronie dengamleby.dk. Dzieci i młodzież poniżej 18 roku życia mają wstęp bezpłatny, jednak muszą nabyć darmową wejściówkę. Bilet online dla dorosłego kosztuje 195 DKK, a dla studenta 95 DKK.
Warto nabyć wejściówkę przez internet – można dzięki temu zaoszczędzić 10 DKK i uniknąć kolejki. Muzeum jest otwarte przez 365 dni w roku, a na zwiedzenie całego obiektu trzeba poświęcić co najmniej 4–5 godzin.

Dokk1 – jedyne takie miejsce w Aarhus

Dokk1 to centrum kulturalne o łącznej powierzchni ok. 60 000 m², zlokalizowane w centrum Aarhus, przy nabrzeżu – obok Urzędu Celnego. Centrum zostało otwarte w 2015 roku jako część projektu deweloperskiego Urban Mediaspace Aarhus. Nazwę budynku wymawiamy jako „Dokken”, „Dok-Ét” lub „Dok-Een” – jest to nawiązanie do lokalizacji na terenie dawnego portu przemysłowego przy nabrzeżu.
Dokk1 zrzesza miejskie instytucje publiczne, takie jak biblioteka, archiwum miejskie, centrum obsługi obywateli, centrum innowacji (CFIA), kancelaria prawna, Duńska Agencja ds. Rekrutacji Międzynarodowej i Integracji (SIRI), telewizja krajowa czy informacja turystyczna. Obiekt zapewnia przestrzeń do spotkań towarzyskich, kontemplacji, nauki i zabawy. Co miesiąc na stronie pojawia się nowy program wydarzeń dla dzieci, młodzieży, dorosłych i całych rodzin. Dokk1 to wyjątkowe miejsce na mapie Aarhus, które sprzyja integracji mieszkańców i pozwala uczestniczyć w zajęciach dopasowanych do różnych zainteresowań.

Latin Quarter – historyczna dzielnica miasta

Latinerkvarteret to najstarsza część Aarhus, położona w Śródmieściu (Midtbyen). Dzielnica obejmuje ulice Badstuegade, Klostergade, Volden, Studsgade, Borggade, Rosensgade, Mejlgade i Graven, a także główny plac Pustervig Torv. Dzielnica Łacińska zachwyca wąskimi, brukowanymi uliczkami, a na jej obszarze znajduje się wiele eleganckich butików, przytulnych kawiarni, międzynarodowych restauracji i wyjątkowych galerii, a także trzy teatry, kino artystyczne i hotel z kasynem, dlatego Latinerkvarteret tętni życiem – również w nocy. Jej nazwa odzwierciedla prawdopodobnie podobieństwo do paryskiej Dzielnicy Łacińskiej – powstała pod koniec XIV wieku, po tym jak miasto otrzymało pozwolenie na zburzenie starych fortyfikacji wikingów.

Europejska Stolica Kultury 2017

Od 1985 roku Unia Europejska nadaje tytuł Europejskiej Stolicy Kultury miastom z bogatym dziedzictwem kulturalnym – jest to jedno z najbardziej prestiżowych odznaczeń europejskich, o które walczą miasta z całego kontynentu. Celem tej inicjatywy jest podkreślenie różnorodności kulturowej Europy, przyciąganie turystów, promowanie miasta na arenie międzynarodowej, angażowanie lokalnej społeczności oraz wspieranie rozwoju kulturalnego regionów i krajów.
Spośród wszystkich duńskich miast tytuł Europejskiej Stolicy Kultury zdobyły jedynie Kopenhaga (1996) i Aarhus (2017). Stolica Jutlandii cieszyła się tym tytułem wspólnie z cypryjskim Pafos – oba miasta zostały wyróżnione za aktywne promowanie lokalnej kultury. Tytuł Europejskiej Stolicy Kultury zobowiązuje, dlatego miasto przygotowało ok. 400 atrakcji dla turystów, między innymi:

• The Garden – End of Times; Beginning of Times – wystawa w Muzeum Sztuki Współczesnej ARoS prezentująca dzieje ludzkości od przeszłości przez teraźniejszość po przyszłość. Triennale poruszało takie tematy, jak status natury w społeczeństwie, zmiany demograficzne, migracje i wyzwania, przed którymi stanął człowiek u progu antropocenu.
• Røde Orm – spektakularny plenerowy spektakl o wikingach został wystawiony na dachu Muzeum Moesgaard i był efektem współpracy Królewskiego Duńskiego Teatru, Muzeum Moesgaard i Aarhus 2017.
• Anohni – interdyscyplinarna artystka Anohni była rezydentką w Aarhus 2017.

Jej poruszające dzieła, pełne pasji zaangażowanie w ochronę środowiska i odwaga w wyobrażaniu przyszłości miały stać się inspiracją do dążenia do różnorodności, zrównoważonego rozwoju i demokracji.
W programie na 2017 Aarhus umieściło również liczne wystawy, sztuki wizualne i performatywne, koncerty, dyskusje i debaty, wydarzenia filmowe, literackie i kulinarne oraz eventy dla dzieci, młodzieży i dorosłych.