Przewodnik po Stavanger – co zobaczyć?

Ze względu na nadmorskie położenie, malownicze krajobrazy i lokalne atrakcje Stavanger to jedno z najchętniej odwiedzanych miast w Norwegii. Położone na południowo-zachodnim wybrzeżu sprzyja odpoczynkowi i stanowi świetną bazę wypadową na Preikestolen. Czym zachwycają Stavanger i okolice? Sprawdź najciekawsze atrakcje i wybierz się do Stavanger na weekend lub na cały urlop!

Stavanger w pigułce

• Stavanger to miasto portowe i gmina w okręgu Rogaland, w południowo-zachodniej Norwegii.
• Gmina Stavanger jest czwartą pod względem liczby ludności gminą w kraju, a obszar zurbanizowany Stavanger/Sandnes (gminy Stavanger, Sandnes, Sola i Randaberg) jest trzecią co do wielkości aglomeracją w kraju – po Oslo i Bergen – którą w 2023 roku zamieszkiwało 234 757 osób. W samym Stavanger w trzecim kwartale 2024 roku mieszkało 149 928 osób.
• Stavanger to naftowa stolica Norwegii – znajduje się tu siedziba największego przedsiębiorstwa naftowego Equinor (dawniej Statoil), a także kilku innych międzynarodowych koncernów.
• Od XIX wieku miasto było znane z produkcji konserw rybnych, a w 1982 roku w Stavanger otwarto Muzeum Konserw.
• Miasto otrzymało prawa miejskie w 1125 roku i w tym samym roku ukończono budowę katedry.
• Gmina Stavanger istnieje od 1838 roku, a 1 stycznia 2020 roku gminy Finnøy i Rennesøy zostały połączone ze Stavanger, tworząc nową gminę Stavanger.
• Miasto uważane jest za międzynarodowe, a imigranci i dzieci imigrantów urodzone w Norwegii stanowią 21,1% populacji miasta. Największą mniejszością narodową są Polacy (3659 osób w 2024 r.), a także Ukraińcy (1681 osób), Syryjczycy (1237 osób) i Somalijczycy (1352 osoby).
• W Stavanger co 2 lata odbywa się Offshore Northern Seas (ONS) –i konferencje i wystawy dla sektora energetycznego. Najbliższa edycja ONS odbędzie się w 2026 roku.
• Od 1998 roku w Stavanger odbywa się Gladmatfestivalen, czyli 4-dniowy festiwal kulinarny, który co roku w czerwcu przyciąga nawet 250 000 osób. Na miejscu można spróbować lokalnych produktów i wziąć udział w wielu wydarzeniach.
• W 2008 roku Stavanger było Europejską Stolicą Kultury (wspólnie z angielskim Liverpoolem).

Co warto zobaczyć w Stavanger?

Stavanger w Norwegii to idealne miasto dla osób szukających wytchnienia od męczących upałów. Najcieplejsze miesiące to lipiec i sierpień, a najchłodniejszy jest luty. Trzeba jednak pamiętać, że w Stavanger często pada deszcz, dlatego do walizki koniecznie spakuj wodoodporną odzież. Sprawdź najciekawsze atrakcje w Stavanger i okolicy.

Gamle Stavanger

Stare Miasto, znane jako Gamle Stavanger lub Straen, to jedna z najchętniej odwiedzanych lokalizacji. Znajdziemy tu jedne z najlepiej zachowanych drewnianych konstrukcji w Europie Północnej. Gamle Stavanger tworzą 173 odrestaurowane domy drewniane z XVIII i XIX wieku – większość z nich jest pomalowana na biało, choć różnią się wielkością i stylem. Za najstarszy dom w Stavanger uznawana jest willa Blidensol przy Øvre Strandgate 112, prawdopodobnie z początku XVIII wieku lub nawet z końcówki wieku XVII. W dzielnicy znajduje się też kilka parków, sklepów, galerii i punktów rzemieślniczych, a także słynne Muzeum Konserw. Wąskie, zadbane uliczki idealnie nadają się na spacer o każdej porze roku.

Fargegaten/Fargegata

W przeciwieństwie do Gamle Stavanger, gdzie dominuje biel, Fargegaten (znana również jako Øvre Holmegate) to ulica pełna kolorowych domków w odcieniach turkusu, różu i zieleni. Budynki te są częścią projektu Cool Culture i aż trudno sobie wyobrazić, że w przeszłości ten obszar był szary i smutny. Dziś znajdziemy tu wiele wyjątkowych sklepów, kawiarni i restauracji. Pomysłodawcą „pokolorowania” ulicy był fryzjer Tom Kjørsvik, a domy pomalowano według projektu Craiga Flannagana. Oprócz kolorowych elewacji znajdziemy tu również murale. W 2005 roku ulica została zamknięta dla ruchu samochodowego.

Sverd i fjell

Miecze w skale to monument znajdujący się przy fiordzie Hafrsfjord, w zatoce Møllebukta. Autorem rzeźby jest Fritz Røed, a odsłonięcia dokonał król Olaf V w 1983 roku. Monument przedstawia trzy duże miecze wbite w skałę – jest to pamiątka bitwy pod Hafrsfjord (872), kiedy za sprawą Haralda Pięknowłosego doszło do zjednoczenia Norwegii. Największy miecz (9,2 m) jest symbolem króla, a dwa pozostałe symbolizują władców, którzy przegrali bitwę. Jest to również symbol pokoju – miecze osadzono w skale, by nigdy więcej nie musiały być użyte.
Monument znajduje się około 6 km od centrum miasta.

Katedra w Stavanger

Stavanger domkirke to najstarsza katedra w Norwegii – pochodzi z pierwszej połowy XII wieku i w dużej mierze zachowała do dziś swój średniowieczny wygląd.
Jej patronem jest św. Switun, biskup Winchester, który patronuje również miastu.
Biskup Reinald, który rozpoczął budowę katedry, miał podobno pochodzić z Winchester. Tradycyjnie rok 1125 uważany jest zarówno za „rok budowy” katedry, jak i założenie Stavanger, choć daty te mogą być symboliczne. Katedra jest w ciągłym użyciu do dziś, a wewnątrz znajduje się około 750 miejsc.

Plaże w Stavanger

Stavanger jest miastem nadmorskim, dlatego znajdziemy tu wiele pięknych plaż z białym piaskiem. Jedną z najpopularniejszych jest Sola Strand, która rozciąga się na ponad 2 km i znajduje ok. 15 km od Starego Miasta. Jeśli chcesz odpocząć nad morzem, polecamy również inne plaże, takie jak Godalen Strand (3,5 km od Gamle Stavanger), Vaulen Strand (ok. 7 km), Hellestøstranden (ok. 22 km) czy Orrestranda (ok. 37 km).

Latarnia morska i fort Fjøløy

Latarnia Fjøløy została zbudowana w 1849 roku i znajduje się na wyspie Rennesøy, ok. 27 km na północ od centrum Stavanger. Latarnia jest pięknie położona nad fiordem Kvitsøyfjord i została zautomatyzowana w 1977 roku. Wiosną 2013 roku wybudowano ścieżkę spacerową wzdłuż morza od latarni morskiej do obszaru zewnętrznego fortu Fjøløy, który powstał w czasie II wojny światowej. W 1941 roku założyli go Niemcy, a 4 lata później fort został odzyskany przez Norwegów.
Zamknięty wcześniej teren wojskowy został przejęty przez gminę Rennesøy w 2011 roku i obecnie jest stopniowo udostępniany społeczeństwu. Ten ogólnodostępny teren kulturalno-rekreacyjny pozwala odkryć norweską historię wojenną i połączyć wycieczkę ze wspaniałymi doświadczeniami przyrodniczymi. Można tu spacerować, łowić ryby, kąpać się, nurkować, pływać kajakiem i zwiedzać instalacje z okresu II wojny światowej.

Museum Stavager (MUST)

Museum Stavanger posiada 8 wyjątkowych obiektów na terenie gminy. Oferta jest na tyle zróżnicowana, że z pewnością znajdziesz coś interesującego. Wejście do każdego muzeum jest bezpłatne dla osób do 18 lat, a dorośli płacą 150 NOK.

• Stavanger Kunstmuseum (Muzeum Sztuki) – obiekt znajduje się w malowniczej okolicy przy Mosvannet i zarządza kolekcją 3500 dzieł sztuki. Co roku muzeum organizuje od 3 do 5 wystaw czasowych, zarówno norweskich, jak i międzynarodowych. Muzeum Sztuki prezentuje też wybrane zbiory historyczne, ze szczególnym uwzględnieniem Larsa Herterviga, Kitty Kielland i Fridy Hansen.
• IDDIS: Norsk Grafisk Museum og Norsk Hermetikkmuseum (Norweskie Muzeum Grafiki i Norweskie Muzeum Konserw) – w IDDIS prezentowane są wystawy poświęcone przemysłowi konserwowemu w Stavanger oraz ludziom, którzy w nim działali. Muzeum Konserw otworzyło swoje wystawy w 1982 roku na pamiątkę przemysłu konserwowego, który od 1873 do 1982 był niezwykle istotny dla mieszkańców Stavanger. Muzeum mieści się w nieczynnej fabryce konserw. Z kolei Muzeum Grafiki zostało założone w 1991 roku, a w 1993 roku otworzyło dla publiczności wystawy w starym budynku magazynu konserw. Nazwa „IDDIS” pochodzi od słowa iddiket, które w lokalnym dialekcie oznacza „etykietę”.
• Stavanger Maritime Museum (Muzeum Morskie) – miasto Stavanger jest zbudowane wokół portu Vågen, dlatego w ofercie muzealnej nie mogło zabraknąć obiektu prezentującego historię żeglugi i portu. Muzeum mieści się w zabytkowych domach nadmorskich, w samym sercu Vågen. Można w nim zobaczyć nie tylko wystawy, lecz również galanterię, jedno z mieszkań mieszczańskich czy biuro armatora. Do 2012 roku obiekt był znany pod nazwą Sjøfartsmuseet.
• Utstein Kloster (Klasztor Utstein) – Będąc w okolicy latarni i fortu Fjøløy, warto udać się też na sąsiednią wyspę Klosterøy, gdzie znajduje się Ustein Kloster – jedyny w Norwegii zachowany zespół klasztorny z okresu średniowiecza. Klasztor był budowany od lat 60. XII wieku, jednak możliwe, że niektóre elementy zabudowy są starsze. Obecnie obiekt funkcjonuje jako muzeum, miejsce kursów i konferencji, sala bankietowa i sala koncertowa.
  Duża część klasztoru jest udostępniona zwiedzającym w godzinach otwarcia muzeum.
• Ledaal – dwór wybudowany dla rodziny Kiellandów w latach 1799-1803.
  Zlokalizowany w Eiganes (Stavanger) jest nie tylko częścią Museum Stavanger, ale też pełni funkcję rezydencji królewskiej. Jego nazwa nie oznacza nic szczególnego – składa się z ostatnich liter imion i nazwisk budowniczych (Gabriel Schanche Kielland i Johanna Margaretha Bull).Rodzina Kiellandów wykorzystywała Ledaal jako reprezentacyjną, rekreacyjną i letnią rezydencję do 1863 roku. Prawnukiem Gabriela Kiellanda był Alexander Kielland, norweski powieściopisarz, nowelista i komediopisarz, który przebywał w Ledaal gościnnie, lecz sam nigdy tu nie mieszkał.
• Breidablikk – wizyta w muzeum Breidablikk jest jak podróż do lat 80. XIX wieku. Imponująca willa z dużym ogrodem była wówczas domem jednej z najbogatszych rodzin w Stavanger. Zbudowana w 1881 roku przez Larsa Berentsena, została zaprojektowana w stylu szwajcarskim z elementami gotyckimi i romańskimi. Od 1989 roku obiekt należy do Muzeum w Stavanger.
• Holmeegenes – zbudowane jako gospodarstwo rekreacyjne przez Gabriela Kiellanda (tego samego, który zbudował Ledaal). Majątek został później przejęty przez Axela Chr. Kiellanda, a w późniejszych latach kilka razy zmieniał właściciela. Od 2007 roku Holmeegenes jest w posiadaniu gminy Stavanger.
• Stavanger Skolemuseum (Muzeum Szkoły) – muzeum znajduje się w Hillevåg, w starej szkole Kvaleberg i jest poświęcone historii szkoły w okręgu Rogaland. Obiekt dokumentuje rozwój szkoły podstawowej od XVIII wieku do czasów współczesnych. Jest to jedno z najstarszych muzeów szkolnych w całej Norwegii, jednak zwiedzanie jest możliwe wyłącznie po wcześniejszym umówieniu się.

Norweskie Muzeum Ropy Naftowej

Obiektem niezależnym od Muzeum w Stavanger jest Norsk Oljemuseum, czyli Muzeum Ropy Naftowej. Otwarty w 1999 roku obiekt został zaprojektowany przez architektów Lunde & Løvseth, którzy zwyciężyli w ogólnokrajowym konkursie.
Charakterystyczny obiekt stanowi symboliczną interpretację norweskiej skały macierzystej, otwartego nadmorskiego krajobrazu i instalacji morskich. Stavanger jest „stolicą ropy naftowej”, dlatego nikogo nie dziwi, że jest to jedno z najchętniej odwiedzanych muzeów w mieście. Budynek o powierzchni 5000 m² znajduje się w centrum Stavanger i mieści wystawy, kino, restaurację, bibliotekę, sale konferencyjne, warsztat i biura. Bilet dla osoby dorosłej kosztuje 180 NOK, a dla dzieci (4-16 lat) 60 NOK. Darmowe wejście jest przewidziane dla grup szkolnych.

Co zobaczyć w okolicy Stavanger?

Jeśli wybierasz się do Stavanger na dłużej, sprawdź również okoliczne atrakcje:

• Dalsnuten – popularny szczyt (323 m n.p.m.) przy Gandsfjord w Sandnes.
  Krótki i łatwy szlak z Gramstad, odpowiedni dla całej rodziny. Około 24 km od Stavanger.
• Preikestolen – słynny płaski klif na Lysefjordem, który często pojawia się na zdjęciach z Norwegii. Ta naturalna atrakcja powstała około 10 000 lat temu. Po drugiej stronie znajduje się też znany wierzchołek Kjerag. Atrakcje można znaleźć około 40 km od Stavanger.
• Månafossen – 92-metrowy wodospad położony w głębi Frafjordu. Widok jest trudno dostępny, ponieważ trasa jest stroma i nierówna aż do punktu widokowego. Månafossen jest uznawany za jeden z najpiękniejszych wodospadów w całym okręgu Rogaland, dlatego warto się trochę natrudzić.
  Atrakcja mieści się około 70 km od Stavanger.

Jeśli masz trochę więcej czasu i jesteś w dobrej formie, możesz też pojechać zobaczyć Trolltungę. Trekking na Język Trolla to pomysł na co najmniej 2-dniową wycieczkę z noclegiem w pobliżu atrakcji. Wejście jest trudne i wymagające (ok. 7-12 godzin, w zależności od wybranej trasy), ale widoki niezapomniane. Atrakcja znajduje się około 200 km od Stavanger.