Skandynawska kuchnia – 10 potraw, których musisz spróbować w krajach Północy

Co warto zjeść w Szwecji, Norwegii, Danii, Finlandii lub Islandii? Bez względu na to, gdzie się wybierasz, w każdym z tych krajów znajdziesz szeroki wybór dań typowych dla państw nordyckich. Przygotowaliśmy listę 10 potraw, których koniecznie musisz spróbować podczas pobytu na Północy.
Obiecujemy, że będzie pysznie, ciekawie i zaskakująco!

Köttbullar – flagowe szwedzkie klopsiki

Zaczniemy od klasycznego dania, czyli szwedzkich klopsików, znanych z restauracji IKEA. Są to niewielkie mięsne kuleczki z mięsa mielonego, najczęściej wołowego lub wołowo-wieprzowego. Są mniejsze od polskich klopsików, co sprawia, że chętnie jadają je również dzieci. Klopsiki köttbullar można piec lub smażyć, a tradycyjnie podaje się je z puree ziemniaczanym, konfiturą z borówki brusznicy i warzywami (np. piklami lub surówką z czerwonej kapusty). Szwedzkie klopsiki można łatwo przygotować w domu lub kupić w wersji mrożonej w popularnej sieciówce meblowej.
Strona sweden.se zapewnia, że najlepsze klopsiki to te przygotowane z miłością i z wykorzystaniem składników, które lubimy. Jedni dodają do mieszanki startą cebulę, podczas gdy inni wolą usmażyć ją osobno. Niektórzy uważają, że powinny być podawane z gęstym brązowym sosem, choć są również miłośnicy wersji z sosem niezagęszczonym. Co ciekawe, im dalej na północ Szwecji, tym mniej wieprzowiny w mieszance klopsików, dlatego preferencje i przepisy różnią się w zależności od lokalizacji. Coraz popularniejsze w Szwecji są również wegetariańskie wersje klopsików köttbullar.

Smørrebrød – kultowe duńskie kanapki

Czy kanapka może być daniem narodowym? Pewnie, że tak! Zwłaszcza jeśli jest to smørrebrød, czyli dosłownie „posmarowany chleb”. W Danii znajdziemy wiele odmian smørrebrød, a klasyczna kanapka składa się z posmarowanego masłem ciemnego chleba (rugbrød) z dodatkami, takimi jak sałatka rybno-jajeczna, mięso wołowe czy kurczak. Ze względu na ilość dodatków Duńczycy najczęściej jedzą smørrebrød nożem i widelcem. Ten klasyczny przysmak znajdziemy w wielu duńskich restauracjach – pierwsze z nich zaczęły się pojawiać już w latach 80. XIX wieku, a rekordzistka oferowała nawet 177 odmian smørrebrød! Jeśli szukasz inspiracji na typowe duńskie śniadanie, podczas wycieczki do Kopenhagi koniecznie wybierz się na tradycyjne smørrebrød.

Stegt flæsk – duńska smażona wieprzowina

Chrupiąca wieprzowina z ziemniakami i sosem pietruszkowym to narodowe duńskie danie i jedna z najpopularniejszych potraw w kraju. Smażony, chrupiący boczek podaje się w plastrach, a danie jest najchętniej przygotowywane na wieczory wyborcze – stanowi to nawiązanie do określenia valgflæsk, czyli tzw. kiełbasy wyborczej, będącej populistyczną formą zdobywania poparcia. Do pasków wieprzowiny często podaje się kompot jabłkowy. Stegt flæsk jest też popularnym składnikiem Flæskeæggekage, potrawy złożonej z jajecznicy, chrupiącej wieprzowiny, szczypiorku i pomidorów.

Gravlax – szwedzki łosoś marynowany

Jednym z najpopularniejszych dań kuchni szwedzkiej jest Gravad lax, znany lepiej jako gravlax. Jest to łosoś marynowany w koperku, podawany z sosem musztardowym. Nazwa tej potrawy oznacza „pogrzebanego łososia” i stanowi nawiązanie do czasów średniowiecznych, kiedy rybacy zakopywali solone ryby w piasku w celu uzyskania efektu lekkiej fermentacji. Gravlax nie jest już dziś podawany w wersji sfermentowanej, lecz marynowanej. Danie może być spożywany zarówno na śniadanie, jak i na obiad – możesz na przykład wykorzystać je jako jeden z elementów kanapki smørrebrød. W wersji obiadowej najczęściej występuje w połączeniu z ziemniakami, warzywami i wspomnianym już sosem musztardowym, nazywanym gravlaxsås (składa się z musztardy, cukru, octu, oliwy, koperku, soli i pieprzu). Przygotowanie tego dania jest dość czasochłonne, gdyż łosoś musi się marynować przez 24–48 godzin.

Brunost – norweski brązowy ser

Brązowy ser norweski (brun – brązowy, ost – ser) to przysmak produkowany z serwatki mleka krowiego i koziego. Do serwatki dodaje się mleko i śmietanę, a taką mieszankę gotuje się przez kilka godzin. W efekcie woda odparowuje, laktoza się krystalizuje, a całość zamienia się w karmel, który jest wyczuwalny w smaku i odpowiada za brązowy kolor sera. Tak przygotowaną mieszankę wlewa się do form, a następnie chłodzi. Brunost jest sprzedawany w kostkach i krojony za pomocą łopatki do sera (ostehøvel), opatentowanej w 1925 roku przez Norwega Thora Bjørklunda. Jest to słodki, karmelowy ser, który Norwegowie uwielbiają do tego stopnia, że jadają go praktycznie ze wszystkim – na chlebie, w formie przekąski, na gofrach czy jako składnik sosów do mięs, deserów i ciast. Najsłynniejszy jest brunost z doliny Gudbrandsdalen, gdzie od prawie 100 lat wytwarzany jest słynny ser Heidal.

Fårikål – norweska baranina

Tradycyjna norweska potrawa i danie narodowe, złożone z kawałków baraniny, kapusty i czarnego pieprzu, podawane z gotowanymi ziemniakami w mundurkach.
Nazwa tego dania oznacza „baraninę w kapuście”. Fårikål ma nawet swoje święto, które przypada w ostatni czwartek września – jesień to też najpopularniejszy czas na norweską baraninę, której pojawienie się kończy okres letni i rozpoczyna sezon na treściwe, rozgrzewające dania. Przez całą jesień Norwegowie organizują przyjęcia z baraniną fårikål, która jest potrawą idealną na wieloosobowe spotkania.

Lohikeitto – fińska zupa z łososia

Jeśli jesteś miłośnikiem zup rybnych, podczas pobytu w Finlandii koniecznie spróbuj słynnej zupy z łososia. Lohikeitto przyrządza się z miękkich kawałków łososia, ziemniaków, marchewek, porów i odrobiny śmietany. Jest to prosta, smaczna i treściwa zupa, która cudownie rozgrzewa i stanowi kwintesencję fińskiej kuchni.
Lohikeitto znajdziesz w wielu restauracjach, gdyż jest to popularna opcja na lunch – zwłaszcza podczas zimowej aury. Według visitfinland.com jednym z najsłynniejszych miejsc, w którym można spróbować zupy łososiowej, jest restauracja Löyly w Helsinkach.

Poronkäristys – fiński smażony renifer

Jednym z najchętniej jadanych dań w północnej Finlandii jest smażony renifer, czyli coś, czego z pewnością nie znajdziemy w polskich restauracjach. Poronkäristys przyrządza się z cienkich plasterków mięsa renifera, które powoli smaży się z cebulą, masłem i odrobiną bulionu lub piwa – aż do miękkości. Podobnie jak szwedzkie klopsiki, danie z renifera jest tradycyjnie podawane z puree ziemniaczanym i dżemem z borówki brusznicy. Renifer to zwierzę charakterystyczne dla arktycznych zakątków Skandynawii, stanowiące ważną część kultury Saamów, ludu zamieszkującego północne krańce Norwegii, Szwecji, Finlandii i Rosji. To danie odzwierciedla praktyczne życie na Północy oraz głęboką więź między ludźmi, zwierzętami i ziemią. Aby spróbować Poronkäristys, wcale nie musisz udawać się na daleką Północ – to danie jest popularne również w innych częściach kraju. Polecane miejsca w Helsinkach to Kolme Kruunua, Lappi i Cella.

Karjalanpiirakka – fińskie pierogi karelskie

Zamawiając pierogi w Finlandii, nie spodziewaj się, że będą przypominały te przygotowywane w Polsce. Karjalanpiirakka są płaskie i otwarte – ich spodnia warstwa składa się z mąki pszennej lub żytniej, natomiast na wierzchu znajduje się gotowany na mleku ryż lub puree ziemniaczane. Ich nazwa odnosi się do regionu Karelia, z której pochodzi ten przysmak. Pierogi karelskie podawane są na gorąco, tradycyjnie z pastą munavoi, złożonej z masła i drobno posiekanego jajka na twardo.

Plokkfiskur – islandzki gulasz rybny

Gulasz z białej ryby, ziemniaków, cebuli i beszamelu to domowy comfort food Islandii.
Choć to danie nie wygląda imponująco, jest zadziwiająco smaczne. Plokkfiskur to puree rybno-ziemniaczane z cebulą, które podaje się z dodatkiem ciemnego chleba z masłem. Inną wersją tego dania jest plokkfiskur z dodatkiem curry, które dodajemy do sosu na bazie cebuli i mleka. Warto zwrócić uwagę na wyjątkowy chleb rúgbrauð, będący nieodłącznym elementem islandzkiego gulaszu rybnego. Taki chleb przygotowuje się w garnku zakopywanym w ziemi, najlepiej w pobliżu źródła geotermalnego. Przygotowanie chleba trwa ok. 24 godziny.